مدیر گروه سیاست نوآوری و آینده‌نگاری پژوهشکده مطالعات فناوری ریاست جمهوری گفت: ایجاد واحدهای تحقیق و توسعه در صنایع ماشین‌سازی از اهمیت بالایی برخوردار است.
دکتر رضا اسدی‌فرد در نشست «ماشین‌سازی؛ پیشران توسعه صنعتی» که در محل صندوق نوآوری و شکوفایی برگزار شد، گفت: ما هنوز در صنعت ماشین‌سازی به نوآوری نرسیدیم و اغلب صنایع در حد نوپا هستند و یا با خریداری ماشین‌ها تولید معمولی را ادامه داده‌اند.
مدیر کارگروه صنعت و بازار ستاد ویژه توسعه فناوری نانو افزود: باید کشور براساس برنامه‌ریزی مفصل ۱۰ ساله از مونتاژ به نوآوری برسد.
مدیر شبکه آزمایشگاهی فناوری‌های راهبردی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری با اشاره به اهمیت ماشین‌سازی در کشور خاطرنشان کرد: می‌بایست ما فناوری را به زبان ماشین استفاده کنیم، زیرا صنعت ماشین‌سازی یک صنعت پرچمدار است و نشان‌دهنده میزان صنعتی شدن یک کشور به شمار می‌رود.
به گفته اسدی‌فرد، اگر امروز آلمان و کره جنوبی غول صنعتی دنیاست، به خاطر صنعت ماشین‌سازی است؛ کشور ما هم نیاز دارد که برای پیشرفت در صنعت ماشین‌سازی تکنولوژی را وارد سازد تا سرعت پیشرفت از منظر صنعت ماشین‌سازی افزایش یابد.
وی با بیان اینکه تحریم‌ها در سال‌های اخیر ما را اذیت کرده، گفت: معمولاً تحریم‌ها در ابتدا تجهیزات پیشرفته صنعتی را تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ ماشین‌سازی هم شامل هواپیما و کشتی می‌شود؛ هر صنعتی که بخواهد توسعه بیابد نیاز است که از ماشین‌آلات شروع کند.
بررسی میزان صادرات کشورها در حوزه ماشین‌سازی
وی با اشاره به میزان صادرات ماشین‌آلات به کشورهای دیگر گفت: آلمان سالانه ۵۰ میلیارد دلار صادرات در صنعت ماشین‌سازی دارد؛ کره جنوبی ۵۷ میلیارد دلار را به خود اختصاص داده است؛ کشورهای ترکیه و هند هم به اندازه یک دوم وارداتشان صادرات دارند، اما در ایران، یک صدم واردات، صادرات داریم؛ از این رو بالاترین تراز تجاری منفی را در بخش ماشین‌سازی به خود اختصاص داده‌ایم.
اسدی‌فرد با اشاره به نتیجه مطالعات در زمینه ماشین‌سازی کشورها خاطرنشان کرد: توسعه صنعت ماشین‌سازی بدون برنامه‌ریزی ملی امکان‌پذیر نیست و این ثابت شده است؛ هیچ کشوری در هیچ صنعتی بدون تمرکز و برنامه‌ریزی رشد نمی‌کند؛ اگر امروز هند در فناوری اطلاعات صادرات دارد، بر اساس برنامه‌ریزی‌های ۱۰ ساله بوده است.
وی ادامه داد: هر صنعتی که به رشد نیاز داشته باشد باید صندوق‌ها، بانک‌ها و نهادهای تخصصی مربوط به خود را داشته باشد؛ هیچ کشوری نمی‌تواند در همه حوزه‌های صنعتی بدون تکمیل زنجیره‌های ارزی رشد کند.
توسعه صنعت ماشین‌سازی در گرو مدیریت واردات
اسدی‌فرد با تاکید بر اینکه صنعت ماشین‌سازی نیاز به ابزار مالی تأمین شده دارد، بیان کرد: صنعت ماشین‌سازی صنعت هزینه‌بری است و باید نهادهای مالی به میان آیند و مدل تأمین مالی داشته باشد؛ صنعت ماشین‌سازی بدون مدیریت هوشمند واردات نیز امکان‌پذیر نیست و نمی‌تواند همین‌طور به راه خود ادامه دهد.
وی تاکید کرد: صنعت ماشین‌سازی برای کشورهای کم‌جمعیتی مثل ایران حتماً نیاز به ورود به بازار بین‌المللی دارد؛ در حقیقت صنعتی است که باید در زنجیره بین‌المللی وارد شود، اما همواره این صنعت در کشور ما ضعف‌هایی دارد.
وی با اشاره به ضعف‌های توسعه صنعت ماشین‌سازی گفت: ایجاد واحدهای تحقیق و توسعه در صنایع ماشین‌سازی از اهمیت بالایی برخوردار است، ولی اغلب صنایع ماشین‌سازی ما مهارت‌محورند؛ تحقیق و توسعه نیاز توسعه است و مهارت‌محوری تا بیست سال پیش شاید قابل قبول بود، ولی امروز پذیرفتنی نیست. باید دولت کمک کند تا فناوری به صنعت ماشین‌سازی رسوخ پیدا کند.
وی با اشاره به دیگر عوامل توسعه صنعت ماشین‌سازی خاطرنشان کرد: استاندارد در واردات و صادرات مهم است. ما معمولاً توجهی به این استانداردها نداریم، ولی در اصل استانداردها هستند که باعث جلب حمایت کشورها می‌شود.
به گفته مدیر کارگروه صنعت و بازار ستاد ویژه توسعه فناوری نانو، ضروری است که نهادهای غیردولتی را برای توسعه صنعت ماشین‌سازی در کشور فعال کنیم، همچنین نیاز است که مناطق ویژه‌ای را برای توسعه این صنعت در اختیار داشته باشیم تا با زیرساخت مشترک به هدف برسیم. همچنین تربیت نیروی متخصص و ماهر نیز در توسعه صنعت ماشین‌سازی نقش بسزایی دارد.
وی با تاکید بر اینکه ما بالاترین تراز تجاری صنعتی منفی را در همه حوزه‌های صنعتی به خود اختصاص داده‌ایم، بیان کرد: سالانه ۴۰ میلیارد دلار واردات به کشور داریم که ۴ تا ۵ میلیارد دلار آن مربوط به ماشین‌آلات است؛ ما در ایران بیشتر کارخانه داریم که کارخانه‌های ماهیتی ثابت و ایستا دارند که در آن نوآوری اتفاق نمی‌افتد؛ اما صنعت ماهیت پویا دارد که خوراک آن نوآوری است.
اسدی‌فرد با تاکید بر اینکه دانش فنی صنعت ماشین‌سازی به توان بومی متکی است، عنوان کرد: صنعت ماشین‌سازی توان تاب‌آوری در شرایط سخت تحریم و سخت رقابتی را دارد؛ باید صنعت داشته باشیم و کارخانه تنها کافی نیست.
وی با بیان اینکه در صنعت ماشین‌سازی نیروهای متخصص و ماهری وجود دارد، به‌طوری‌که رتبه کشورمان در زمینه مهندسی چهارم یا پنجم است، گفت: از ۴ هزار شرکت، ۱۰۰۰ شرکت در حوزه تجهیزات کار می‌کنند؛ این حوزه، حوزه‌ای است که نیاز به تولید انبوه ندارد، ولی در عین حال می‌تواند خیلی اقتصادی برای کشور باشد.
وی تاکید کرد: ما امکان رقابت با چینی‌ها از نظر کیفیت و با اروپایی‌ها از لحاظ قیمت در صنعت ماشین‌سازی داریم. این شعار نیست.
اسدی‌فرد با تاکید بر اینکه صنعت ماشین‌سازی صنعت راهبردی فراموش‌شده به دلایل مختلف است، گفت: در ایران هیچ قانونی در صنعت ماشین‌سازی نداریم و هر قانونی که به این مبحث ارتباط داشته باشد یا خنثی است یا تضعیف‌کننده که در فرایند اجرا به ضرر صنعت ماشین‌سازی بوده است.
وی با بیان اینکه همچنین نهاد تخصصی برای صنعت نداریم، بیان کرد: نهادهای غیردولتی توان پشتیبانی لازم برای این صنعت را ندارند؛ این صنعت تعداد زیادی دغدغه‌مند دارد و برای توسعه ماشین‌سازی دولت تنها نمی‌ماند.
اسدی‌فرد با اشاره به اقداماتی که در زمینه توسعه صنعت ماشین‌سازی رخ داده، افزود: در مرکز همکاری‌های ریاست جمهوری یک اتاق فکری وجود دارد؛ انجمن‌هایی در قالب یک کمیته در حوزه ماشین‌سازی گرد هم آمده‌اند؛ از سوی دیگر معاونت علمی متقاعد شده که این صنعت مهم است و صندوق نوآوری هم از کمک و حمایت دریغ نمی‌کند و این اقداماتی است که برای توسعه صنعت ماشین‌سازی رخ داده است. اما در صدد هستیم که وزارت صنعت هم بتوانیم به این حوزه ورود دهیم.
